فرهنگ دیداری کودکان ایرانی

[کارنامه]

نوشته ی آرزو کامران نژاد

موزه هنرهای معاصر تهران این روز ها در حال برگزاری نمایشگاهی ست با عنوان کارنامه که به بررسی فرهنگ دیداری کودکان ایرانی از دهه ۳۰ تا ۶۰ می پردازد. در این نمایشگاه بیش از ۲ هزار قطعه که به صورت کتاب،فیلم،انیمیشن، مجله و محصولات تولید شده برای کودکان و نوجوانان می باشد ،عرضه شده است.

این مجموعه به مدت ده سال توسط سه کیوریتور نمایشگاه (علی بختیاری،پیمان پور حسین،یاشار صمیمی مفخم) جمع آوری و به نمایش گذاشته شده است.

«مجموعه داری که شامل گردآوری،نگه داری و به نمایش گذاشتن مجموعه ها می شود را باید عملی تلقی کرد که در آن هدف ایجاد مجموعه است و مجموعه نیز به نوبه خود دسته ای از اشیاء است که یک «کل» به نوعی معنادار ـ هر چند نه لزوما کامل ـ را می سازد.» (مک دونالد،۱۶۹:۹۴)

بانگاه به نمایشگاه کارنامه این طور به نظر می رسد که نمایشگاه با تصویری که ما ازموزه هنرهای معاصردرذهن داریم چندان مطابقت ندارد ومتفاوت باارزش های معاصراست. عده ای ازصاحب نظران وهنرمندان معتقدندموزه بایدآثار ی راکه باعث تحولات بزرگ هنری درجهان شده اند رابه طورمرتب به نمایش بگذاردودرخدمت ارائه آثارمعاصرباشد.

«اما در اواخر قرن بیستم مجموعه داران «عادی» به شکل بی سابقه در فعالیت موزه داری درگیر شدند، به ویژه به واسطه ی فرصت هایی که برای معرض نمایش عموم گذاشتن دارایی های خود یافتند.»(مک دونالد،۱۷۷:۹۴)

«اگر چه در نمونه های اولیه موزه امکان دسترسی برخی افراد به موزه وجود داشت، اما یکی از ویژگی های برجسته موزه مدرن این بود که به روی عموم مردم گشوده بود. بی تردید موزه مدرن را می توان از جمله فن آوری هایی دانست که از طریق آن مفهوم «عموم مردم» هم چون تجمع شهروندانی خودمختار محقق شد.»(مک دونالد،۱۷۲:۹۴)

نمایشگاه کارنامه نیز با نگاه جدید به نقش موزه ها در سال های اخیر که رویدادهای پژوهشی و آرشیوی را نیز دنبال می کنند ،برنامه ریزی شده است.

در این نمایشگاه شاهد سه دهه فرهنگ دیداری کودکان ایرانی هستیم که از یک سو با وقوع کودتای ۲۸ مرداد، تحت تاثیرغرب به خصوص سیستم اموزش آمریکایی قرار می گیرد و از طرف دیگر مورد هجمه ی فرهنگ شرق به خصوص شوروی واقع می شود.. در سال ۴۴ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان مهم ترین نهاد فرهنگی در زمینه تولیدات تخصصی در راستای اعتلای فرهنگی دیدار کودکان و نوجونان فعالیت خود را آغاز می کند و بعداز پیروزی انقلاب اسلامی، ظهور باورهای مذهبی وموضوع دفاع مقدس به سرعت وارد محصولات دیداری جوانان و کودکان مي شود.

«اشیاء عرضه شده منبعی مستند هستند، آن گاه موزه به عنوان پیوندی میان موضوع فرهنگی و تاریخ افراد جلوه می کند: این شکلی از میراثی است که به واسطه اشیاء و برای حفظ یک خاطره به نمایش گذاشته می شود، خاطره ای که ایجاد پلی را میان نسل ها امکان پذیر می کنند.»(موشتری، ۱۰۰:۹۴)

«موزه های ملی چنین کاری را تا حدودی با قرار دادن دولت ـ ملت ها در موقعیت «مجموعه دار» انجام دادند تا به این ترتیب [ این دولت ـ ملت ها ] هویت و حتی وجود خود را به واسطه در مالکیت داشتن مجموعه ها بروز دهند.»(مک دونالد،۱۷۲:۹۴)

«هم چنین به این کشورها فرصت گردآوردن و نشان دادن شواهد مربوط به گذشته خود را می دادند تا به این ترتیب تاریخ خود را به حقیقتی «عینی» تبدیل کرده، به حق موجودیت خود مشروعیت ببخشند.»(مک دونالد،۱۷۲:۹۴)

علی بختیاری (کیوریتور و مجموعه دار) در مورد کارنامه می گوید: این نخستین نمایشگاه مبتنی بر پژوهش و آرشیو است که تجربه مشترک ما را از یک دوره نشان می دهد. پیمان پورحسین (کیوریتورومجموعه دار) نیز می گوید: با بضاعتی که در ایران وجود دارد تلاش ما بر این بود که این مجموعه را ارائه دهیم.معمولاً کتاب هایی که برای کودکان تولید می شوند در جشنواره هایی عمومی درجه دو و سخیف ارائه می شوند. به نظر یاشار صمیمی مفخم (کیوریتورومجموعه دار): اسناد این نمایشگاه در خانه های همه ی ما بوده که می توان به عکس های خانوادگی، کارنامه های مدارس و کتاب های درسي اشاره کرد.

البته از انتقادهای وارد بر نمایشگاه می توان به زمان طولانی ای که به برگزاری این نمایشگاه آرشیو ی درموزه اختصاص داده شده اشاره کرد و هم چنین به انبوه اشیایی که در موزه ای بزرگ مثل موزه هنرهای معاصر باعث سردرگمی و خستگی بازدیدکننده می شود و درآخر بی توجهی به توریست ها که این نمایشگاه جذابیت چندانی برایشان نداشت.

شاید اگر گالری ها ی موزه بخشی به معرفی نمایشگاه آرشیوی و بخشی هم برای توریست ها و بازدیدکنندگان برای نمایش شاخص ترین کارهای هنری موجود در گنجینه اختصاص می یافت ، راهبردی صحیح تر بود.

نمایشگاه کارنامه که از پنجم خرداد در موزه هنرهای معاصر تهران افتتاح شده تا بیست و پنجم مرداد نیز ادامه دارد.

img_20160602_2135361

hdr

hdr

hdr

hdr

img_20160626_110726
منابع

۱- موشتری، آنتیگون: جامعه شناسی مخاطب در حوزه ي فرهنگی و هنری. میرزایی،حسین. نشر نی، تهران، ۱۳۹۴

۲- مک دونالد،شارون: فعالیت های مجموعه داری. توکلی شاندیز، ابوالفضل. حرفه هنرمند، شماره ۵۳، ۱۳۹۴

منبع:
tootimag

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.